Tag Archives: θετικη εκπαιδευση σκυλων

ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ R+ / P-

 

thetiki-ekpedeusi-skylouΟ όρος «θετική εκπαίδευση» αναφέρεται στην μέθοδο κατά την οποία χρησιμοποιούνται δυο από τις τέσσερις βασικές αρχές μάθησης όλων των ζώων (Operant Conditioning-B.F Skinner), την Θετική Ενίσχυση (R+)  και την Αρνητική Τιμωρία (P-). Στην Θετική ενίσχυση, επιβραβεύουμε τον σκύλο για την συμπεριφορά του, με αποτέλεσμα την πιθανότητα επανάληψης της συμπεριφοράς που «ανταμείφθηκε».

Στην Αρνητική τιμωρία αφαιρούμε ένα προνόμιο του σκύλου, με αποτέλεσμα την πιθανότητα μείωσης της επανάληψης της συμπεριφοράς που «τιμωρήθηκε».

Η λέξη «πιθανότητα» αναφέρεται και στις δυο από τις τέσσερις αρχές του Operant Conditioning και αυτό γιατί το αποτέλεσμα εξαρτάται από το τι θεωρεί επιβράβευση (ενίσχυση) ένας σκύλος ή τι θεωρεί τιμωρία(αφαίρεση προνομίου).
Όταν πρόκειται να επιβραβεύσουμε έναν σκύλο πρέπει να ξέρουμε τι είναι αυτό που του αρέσει πραγματικά, και να του το προσφέρουμε την κατάλληλη στιγμή, δηλαδή αμέσως μετά από την συμπεριφορά.

Από την άλλη όταν μιλάμε για αρνητική τιμωρία (P-) δεν αναφερόμαστε σε «φυσική» τιμωρία – κλωτσιές, φωνές, πνίχτες, ηλεκτρικά κολάρα και γενικώς «διορθώσεις» – αλλά σε αφαίρεση ενός προνομίου του ζώου, που αν συνδυαστεί με θετική ενίσχυση φέρνει εκπληκτικά και άμεσα αποτελέσματα. Δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αρνητική τιμωρία, αν δεν έχει υπάρξει θετική ενίσχυση.

Π.χ, δεν έχει νόημα να αφαιρέσω την  προσοχή μου από τον σκύλο, αν δεν είμαι κάτι ευχάριστο για αυτόν. Τα παιδιά μαλώνουν παίζοντας μπάλα – τους παίρνω την μπάλα, δηλαδή τους αφαιρώ το προνόμιο που είχαν, να παίζουν με την μπάλα- για να σταματήσουν να μαλώνουν όταν παίζουν.

Όταν δεν χρησιμοποιούμε «φυσική τιμωρία», κοινώς βία, στον σκύλο μας, δεν τον στρεσάρουμε πράγμα που συμβάλει στην  πιθανότητα αύξησης της μάθησης του. Κάτι ανάλογο ισχύει και στους ανθρώπους . Για σκεφτείτε, πόσο δύσκολα μπορείτε να συγκεντρωθείτε και να μάθετε οτιδήποτε, αν είστε στρεσαρισμένοι, φοβάστε ή νιώθετε ότι κινδυνεύετε.
Η οποιαδήποτε βίαιη συμπεριφορά – διόρθωση, απέναντι σε οποιοδήποτε ζώο, ανεβάζει το επίπεδο του στρες, προκαλεί φοβίες και δεν επιτρέπει στον σκύλο να μάθει τι του ζητάμε να κάνει. Όταν αναφερόμαστε σε βία εννοούμε οτιδήποτε προκαλεί φόβο και υπερβολικό στρες στον σκύλο. Οι φωνές μας είναι κάτι που πραγματικά μπορεί να τρομοκρατήσει τα σκυλιά και στις περισσότερες των περιπτώσεων απλά και μόνο τα μπερδεύουν.

Όταν αναφερόμαστε σε ενίσχυση συμπεριφοράς, ουσιαστικά μιλάμε για επιβράβευση, ανταμοιβή. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει μόνο λιχουδιές αλλά οτιδήποτε αρέσει στο ζώο. Κάθε σκύλος έχει τις δικές του ανάγκες-αδυναμίες  και είναι ανάλογες με το περιβάλλον και την κατάσταση που βιώνει.

Μιλάμε για μια τεράστια επιλογή ενισχυτών που  έχουμε στην διάθεση μας για να χρησιμοποιήσουμε σωστά και να ενισχύσουμε μια συμπεριφορά που θέλουμε να επαναληφθεί. Ως ενισχυτή θα μπορούσαμε να εννοούμε το φαγητό,τα παιχνίδια, το χάδι, μια άλλη πολύ αρεστή συμπεριφορά, που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για να ενισχύσουμε μια άλλη λιγότερο αρεστή στον σκύλο (κάτσε για να πας βόλτα).

Μια πολύ σημαντική ενίσχυση συμπεριφοράς, είναι αυτή καθ’ αυτή η σημασία που δίνουμε στον σκύλο μας και δεν το γνωρίζουμε. Αποτέλεσμα είναι, όχι μόνο να μην τη χρησιμοποιούμε την κατάλληλη στιγμή και  για την κατάλληλη συμπεριφορά, αλλά όταν δεν πρέπει, ενισχύοντας έτσι τις ακριβώς αντίθετες συμπεριφορές που δεν μας εξυπηρετούν. Π.χ ο σκύλος γαβγίζει ζητώντας την προσοχή μας και εμείς του την δίνουμε ανταποκρινόμενοι σε αυτό – τι είναι, τι θες, τώρα έρχομαι…κ.λ.π,με αποτέλεσμα ο σκύλος μας να γαβγίζει κάθε φορά που θέλει την προσοχή μας.

Οι συμπεριφορές που συχνά επιβραβεύονται, είτε το ξέρουμε είτε όχι, με τον καιρό γίνονται συνήθεια για τον σκύλο και δύσκολα αλλάζουν. Προσέξτε λοιπόν τι επιβραβεύεται και χρησιμοποιήστε αυτό το όπλο προς συμφέρον σας. Σταματήστε να φωνάζεται στα σκυλιά σας γιατί, όπως και μόνοι σας θα έχετε αντιληφθεί, δεν φέρνει μόνιμο αποτέλεσμα. Η ανεπιθύμητη για μας συμπεριφορά επαναλαμβάνεται…..

Με αυτή την μέθοδο, μπορούμε να εκπαιδεύσουμε όλα τα σκυλιά(και άλλα ζώα) και όλους τους χαρακτήρες, κάτι που παλαιότερα θεωρούσαμε πολύ δύσκολο ή ακόμα και αδύνατο.

 

Tου Δημοσθένη Μουμιάδη        
Επαγγελματία Εκπαιδευτή Σκύλων
Kynagon Positive Dog Training 
Τηλ. 6979.98.66.30
info@kynagon.gr | http://www.kynagon.gr


Η σημαντικότητα της κοινωνικοποίησης καθ’όλη την διάρκεια της ανάπτηξης

kanonikopoihshΣυναντώ πολλά σκυλιά με προβλήματα που προκλήθηκαν από την έλλειψη κοινωνικοποίησης όταν ήταν κουτάβια, κάτι που θα μπορούσε πολύ εύκολα να αποφευχθεί.

Η πιο κατάλληλη στιγμή για κοινωνικοποίηση είναι η περίοδος μεταξύ 4 και 12 εβδομάδων. Οι εμπειρίες σε αυτή την περίοδο θα καθορίσουν την μετέπειτα ενήλικη προσωπικότητα του σκύλου  και θα δείξουν αν αυτό θα είναι επιθετικό, φοβικό ή κυριαρχικό όταν συναντήσει μια καινούρια κατάσταση στο μέλλον.

Έρευνες έχουν δείξει ότι η συμπεριφορά της μητέρας  επηρεάζει την μελλοντική συμπεριφορά των κουταβιών – οι πιο αυστηρές μητέρες (αυτές που έχουν πιο κυριαρχικές συμπεριφορές) συχνά κάνουν φοβικά και παθητικά κουτάβια, αντίθετα μητέρες που δείχνουν λιγότερη κυριαρχικότητα, αντίστοιχα κάνουν κουτάβια κυριαρχικά και δύσκολα στην εκπαίδευση.

Μεταξύ της 3 και 5 εβδομάδας τα κουτάβια εξερευνούν και έχουν μια θετική οπτική για τα πάντα, έχοντας λίγη ή καθόλου φοβία. Αυτή η συμπεριφορά αναπτύχθηκε στις αγέλες των λύκων, ώστε τα μικρά τους να μάθουν πολύ γρήγορα τον κόσμο γύρω τους. Έτσι τα κουτάβια μαθαίνουν πως να αλληλεπιδρούν με τα άλλα σκυλιά κατά την διάρκεια του παιχνιδιού, τον σωστό τρόπο που να δαγκώνουν και φυσικά την γλώσσα σώματος των σκύλων. Αυτή είναι η πιο κατάλληλη στιγμή για τον εκτροφέα να γνωρίσει στα κουτάβια πληθώρα ερεθισμάτων που θα συναντήσουν αργότερα στη ζωή τους.

Φυσικά κατά την όλη διαδικασία δεν πρέπει να υπερεκτεθούν τα κουτάβια μονομιάς σε καταστάσεις και ερεθίσματα – τα πάντα πρέπει να γίνουν σταδιακά. Όμως όσα περισσότερα γνωρίσουν σε αυτή την ηλικία, τόσο πιο εύκολο θα τους είναι να αντιμετωπίσουν καινούριες εμπειρίες  στη ζωή τους.

Στην ηλικία μεταξύ των 6 και 8 εβδομάδων, τα κουτάβια αναπτύσσουν ισχυρούς δεσμούς με τους γύρω τους(τα περισσότερα κουτάβια πάνε στο καινούριο τους σπίτι στην ηλικία των 7 -8 εβδομάδων) μεταξύ 8-10 εβδομάδα μπαίνουν στην φάση των φοβιών – είναι σημαντικό λοιπόν, να τα προσέχουμε καθ όλη την διάρκεια αυτής της περιόδου, ειδικά όταν βρίσκονται στον έξω κόσμο, έτσι ώστε να μπορέσουμε να παρέμβουμε και να μην επιτρέψουμε να τους συμβεί οτιδήποτε δυσάρεστο.

Αυτή την περίοδο, δυστυχώς, έχουν και την πρώτη τους επαφή με τον κτηνίατρο(για τον εμβολιασμό). Αν ο κτηνίατρος δεν συμπεριφερθεί με ευαισθησία στο κουτάβι, θα του προκαλέσει φοβία στην μετέπειτα ζωή του.
Υπάρχουν κάποιοι χώροι (πολύ λίγοι εδώ στην Ελλάδα)όπου διοργανώνονται συναντήσεις για κουτάβια πριν ολοκληρωθεί ο εμβολιασμός τους, με σκοπό να γνωριστούν μεταξύ τους κουτάβια από διαφορετικές ράτσες, με διαφορετικούς ιδιοκτήτες, όπου πάντα πρέπει να βρίσκονται υπό στενή παρακολούθηση, για να αποφύγουμε την πρόκληση φοβιών σε σκυλιά.
Αν κάτι, παρόλα ταύτα, φοβίσει το κουτάβι σας κατά την περίοδο αυτή, θα πρέπει να «στήσετε» το συντομότερο μια παρόμοια κατάσταση, αλλά υπό ελεγχόμενες συνθήκες αυτήν την φορά, με σκοπό να έχει θετικό αποτέλεσμα.

Σε όλες τις καινούριες εμπειρίες πρέπει να προσέχουμε τα κουτάβια μας και να είμαστε σίγουροι ότι δεν τα έχουμε βομβαρδίσει με νέες εμπειρίες παρα μόνο τα αφήσαμε  να γνωριστούν με τον γύρω κόσμο και να νιώσουν άνετα μέσα σ’ αυτόν. Παρατηρώντας την γλώσσα σώματος καταλαβαίνουμε πότε είναι ευτυχισμένα  σε μια κατάσταση και αν πρέπει να χρησιμοποιήσουμε παιχνίδι ή φαγητό για να τα βοηθήσουμε να ηρεμήσουν και να  νιώσουν ασφάλεια.

Ας θυμηθούμε ότι τα κουτάβια έχουν διαφορετική αντίληψη για τον κόσμο (λόγο της διαφορετικότητας της ακοής, όρασης και όσφρησης τους και φυσικά λόγο της  διαφορετικότητας της αντίληψής τους)έτσι θα τα εκθέσουμε σε καταστάσεις λιγότερο έντονες, όπως ακριβώς τους πρέπει.

Η κοινωνικοποίηση είναι μια διαρκής διαδικασία, που πρέπει να συνεχίζεται σε όλη την διάρκεια της ζωής του σκύλου, για να έχουμε ισορροπημένα και ευτυχισμένα σκυλιά.

Tου Δημοσθένη Μουμιάδη        
Επαγγελματία Εκπαιδευτή Σκύλων
Kynagon Positive Dog Training 
Τηλ. 6979.98.66.30
info@kynagon.gr | http://www.kynagon.gr


Συμπεριφορισμός και θετική εκπαίδευση.

symperiforismos-1

Σε έναν εκπαιδευτή που υιοθετεί την παρατήρηση της συμπεριφοράς του σκύλου και την θετική ενίσχυση σαν τρόπο μάθησης ,με απώτερο σκοπό την απαλοιφή δυσάρεστων συμπεριφορών, θα μπορούσε να  του αποδοθεί ο Όρος «συμπεριφοριστής ¨. Σημειολογικά ο Όρος συμπεριφορισμός αναφέρεται ως εξής… Θεραπεία νευρωτικών συμπεριφορών μέσα από σταδιακή εκπαίδευση έως ότου  αυτές γυρίσουν σε φυσιολογικές. Ο εκπαιδευτής άρα είναι ταυτόχρονα γνώστης της συμπεριφοράς των ζώων και ο πλέον αρμόδιος  για να ασχοληθεί με την διόρθωση της.

Δεν μπορούν όμως όλες οι νευρωτικές συμπεριφορές να ξεπεραστούν μόνο με την εκπαίδευση και αν και το ρητό λέει.. δεν υπάρχουν κακά σκυλιά μόνο κακοί ιδιοκτήτες, δεν είναι όλοι οι ιδιοκτήτες νευρωτικών σκύλων, νευρωτικοί.

Οι αιτίες που προκαλούν προβλήματα συμπεριφοράς στα ζώα είναι πολλές και διαφορετικές κάθε φορά. Ένας εκπαιδευτής συμπεριφοριστής θα αναζητήσει τις ρίζες των αιτιών που προκαλούν μια προβληματική συμπεριφορά και θα δώσει στον ιδιοκτήτη να καταλάβει την πηγή αυτής της αιτίας. Θα οργανώσει προσεκτικά το πρόγραμμα αποθεραπείας και θα βοηθήσει τον ιδιοκτήτη να κατανοήσει και να εφαρμόσει με επιτυχία το πρόγραμμα.

Η θεραπεία νευρωτικών συμπεριφορών είναι μια σχετικά νέα επιστήμη. Έχει γίνει όμως γρηγορότερα  αποδεκτή, από οποιαδήποτε άλλη. Ο λόγος είναι ότι τα αποτελέσματα είναι εκπληκτικά γρήγορα και εντυπωσιακά. Πολλές φορές μπορούν να φανούν ακόμα και μέσα σε λίγες μέρες. Η βοήθεια της θετικής εκπαίδευσης έρχεται να συμπληρώσει και να ολοκληρώσει το κομμάτι της αποθεραπείας. Όπως πάντα βέβαια θα υπάρχει και η μερίδα αυτή των ανθρώπων που αμφισβητούν. Το ότι αναπνέουμε αέρα για χρόνια δεν μας κάνει  και χημικούς. Κατά τον ίδιο τρόπο ,το ότι ζούμε χρόνια με πολλά σκυλιά δεν μας κάνει και συμπεριφοριστές.

Ποιες όμως μπορεί να είναι κάποιες από τις αιτίες που πυροδοτούν η ακόμα και γεννούν αυτές τις διαταραχές στην συμπεριφορά;

symperiforismos-2Οι ξεπερασμένες τεχνικές εκπαίδευσης θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως μια αιτία προβλημάτων συμπεριφοράς. Η άσκοπη χρήση βίας και η μη διευκρίνηση από εμάς της συμπεριφοράς που ζητούμε από το σκύλο μας είναι σίγουρα ένας παράγοντας σύγχυσης και αποπροσανατολισμού του ζώου. Τραβώντας τον πνίχτη στον λαιμό του σκύλου για να μη συμπλακεί με κάποιο ζώο, του δείχνουμε ότι ,στο συγκεκριμένο περιβάλλον, με τον πνίχτη στο λαιμό  δεν  επιτρέπετε η επιθετική συμπεριφορά… σε ένα άλλο περιβάλλον όμως και χωρίς τον πνίχτη μπορεί ελεύθερα να δράσει όπως θέλει.
Οι διατροφικές συνήθειες θα μπορούσαν να είναι ένας άλλος λόγος για προβληματικές συμπεριφορές. Συχνά λεμέ ότι «είμαστε ότι τρώμε». Ο γρήγορος τρόπος ζωής και η καθημερινότητα της ταχύτητας μας στερεί ακόμα και από ένα υγιεινό γεύμα. Όταν όμως κάτι μας ενοχλεί στη διατροφή μας η μας προκαλεί αλλεργικές αντιδράσεις είμαστε σε θέση να το αναγνωρίσουμε ,να το εκφράσουμε και να το αποφύγουμε. Ένας σκύλος όμως; Μια αλλεργική αντίδραση σε κάποια τροφή θα μπορούσε να πυροδότηση μια ιδιαίτερα προβληματική συμπεριφορά. Σαφώς θα μας ήταν πολύ δύσκολο να το συνδυάσουμε με αλλεργία, ένας συμπεριφοριστής όμως, αντλώντας πληροφορίες από τον ιδιοκτήτη και παρατηρώντας τις αντιδράσεις του σκύλου θα το αντιληφτεί πιο γρήγορα.

Οι επιρροές από το περιβάλλον είναι ακόμα μια αιτία προβληματικής συμπεριφοράς. Ζούμε σε έναν κόσμο ανταγωνιστικό με ιδιαίτερα γρήγορους ρυθμούς, με αποτέλεσμα να έχουν αυξηθεί δραματικά τα  επίπεδα του στρες στη ζωή μας. Χωρίς αμφιβολία χρησιμοποιούμε τα σκυλιά μας σαν «σφουγγάρια» απορρόφησης  αυτού του στρες . Τα σκυλιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στις αλλαγές των συναισθημάτων μας, παράλληλα όμως είναι χαρούμενα όταν μας συναντούν. Είναι ιατρικά αποδεδειγμένο ότι όταν χαϊδεύουμε το ζώο μας, πέφτουν οι χτύποι της καρδιάς μας και μειώνετε η αρτηριακή πίεση. Με λίγα λογία, τα σκυλιά μας κάνουν καλό, τώρα περισσότερο από ποτέ στη ιστορία της κοινής ζωής μας με αυτά.

Εμείς όμως κάνουμε καλό στα σκυλιά? Μήπως όλο αυτό το βάρος που τους έχουμε εναποθέσει  επηρεάζει την συμπεριφορά τους;

Όλοι μας έχουμε ακούσει ιστορίες με σκυλιά που μας κάνουν να σκεπτόμαστε ότι ίσως είναι προικισμένα με την έκτη αίσθηση. Πολλές από αυτές τις ιστορίες θα τις εξηγούσαμε διαφορετικά αν γνωρίζαμε ότι οι υπόλοιπες αισθήσεις των σκύλων είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένες. Έχουν μια πολύ δυνατή όσφρηση, μια ισχυρή ακοή, η περιφερειακή τους όραση είναι μεγαλύτερη από την δική μας και μπορούν να αντιληφτούν ακόμα και την παραμικρή κίνηση. Αυτή τους την ιδιαιτερότητα θα πρέπει λοιπόν να εξετάσουμε και όχι το αν διαθέτουν την έκτη αίσθηση.

Ο σκύλος αντιλαμβάνεται τον ρόλο του στην οικογένεια πολύ διαφορετικά απ ότι νομίζουμε. Είναι μέλος της αγέλης στην οποία βρίσκεται. Κατηγοριοποιεί όλα τα μέλη σε σχέση με αυτό. Σε μια οικογένεια των πέντε ατόμων, νομίζουμε ότι ο σκύλος είναι το έκτο μέλος. Ο ίδιος όμως θα βάλει τον εαυτό του πιο ψηλά. Ίσως ακόμα και στη τρίτη θέση. Πολύ σπάνια θα νιώθει ως το έκτο μέλος. Βλέπει στην ύπαρξη του ένα πλήρες μέλος και όχι ένα πρόσθετο κομμάτι αυτής. Το πόσο ενεργά εμπλέκεται στην καθημερινότητα της οικογένειας θα το αντιληφτούμε μόνο αν το παρατηρήσουμε προσεκτικά. Σε μια διένεξη της οικογένειας θα νιώσει ανήσυχο και σε έντονες καταστάσεις ίσως υιοθετήσει κάποιες έντονες και προβληματικές συμπεριφορές. Ξαφνικά μπορεί να λερώσει στο κρεβάτι, η στο τραπέζι, η ίσως ακόμη να αναλάβει να συνετίσει κάποιο απείθαρχο μέλος της οικογένειας. Ο συμπεριφοριστής θα πρέπει να κάνει εκτενείς και λεπτομερής συζητήσεις με τα μέλη της οικογένειας για να βρει την αιτία κάποιας προβληματικής συμπεριφοράς. Ίσως κάποιες φορές να βάλει την μύτη του και σε πολύ οικογενειακά θέματα. Βλέποντας τα πράγματα μέσα από τα ματιά του σκύλου θα μπορούσαμε να λύσουμε πολλές προβληματικές συμπεριφορές, ίσως ακόμα και να σώζαμε κάποια από την ευθανασία.

Πολύ σύντομα-και μέσα από την εμπειρία μου ως εκπαιδευτής – θα ήθελα να παραθέσω κάποιους λόγους που μας κάνουν να αποφασίσουμε την απόκτηση ενός σκύλου. Πέρα από τους συνήθης, το ότι δηλαδή αγαπάμε τα σκυλιά, αποκτούμε έναν σκύλο γιατί είναι της μόδας. Χωρίς να λάβουμε υπ όψιν ότι θέλουν την σχετική φροντίδα και δέσμευση παίρνουμε ένα σκύλο και απλά μας κουράζει το επακόλουθο πακέτο, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψουμε χωρίς ενοχές έξω στο δρόμο ένα ακόμη σκύλο.

Υιοθετούμε ένα σκύλο για να μας αντικαταστήσει στο σπίτι και στη ζωή του παιδιού μας γιατί εργαζόμαστε σκληρά. Όμως όπως ακριβώς και το παιδί ,έτσι και ο σκύλος χρειάζεται φροντίδα και προσοχή. Δεν επιτρέπετε να τα εναποθέσουμε αυτά σε ένα παιδί που μη γνωρίζοντας πως να συμπεριφερθεί, αθέλητα κακοποιεί το σκύλο και το οδηγεί σε επικίνδυνα προβληματικές συμπεριφορές που έχουν πιθανό αποτέλεσμα ακόμα και την ευθανασία του ζώου.

Ένα νέο ζευγάρι που συζεί θα πάρει ένα σκύλο, μετά θα παντρευτεί ,θα κάνει ένα παιδί και απλά θα διώξει το σκύλο γιατί πλέον η ζωή του έχει αλλάξει δραματικά ρυθμούς και ανάγκες. Η φροντίδα του παιδιού απαιτητική καθημερινότητα ,η καριέρα πιθανόν, φορτίζουν τη νέα οικογένεια που δεν μπορεί και την ευθηνή του σκύλου.

Τέλος, η ευαισθησία μας σε ένα αδέσποτο η και σε δυο η και σε τρία που θα βρεθούν στο δρόμο μας είναι η αιτία που βάζουμε ζώα στην οικογένεια. Τα προβλήματα που ακολουθούν πολλά και μεγάλα. Και για τα σκυλιά και για μας.
Για να μη φτάσουμε στο σημείο να εγκαταλείψουμε το σκύλο μας στο δρόμο, ούτε όμως να φτάσουμε τη ζωή μας στα όρια έχοντας ένα προβληματικό ζώο, ας συμβουλευτούμε τον εκπαιδευτή και ας δώσουμε την ευκαιρία σε μας και στο σκύλο, για μια νέα αρχή.

Ομοίως, όταν  αποφασίσουμε να πάρουμε ένα σκύλο στην αγέλη μας πρέπει να σκεφτούμε πολλά. Μας έχει ανάγκη να το φροντίσουμε, να το γνωρίσουμε, να το κάνουμε μέλος της ,να το εκπαιδεύσουμε. Ας συμβουλευτούμε τον εκπαιδευτή για την γνώση της συμπεριφοράς του και ας ακολουθήσουμε όλα τα βήματα που θα μας δώσει έτσι ώστε να έχουμε ένα ισορροπημένο ζώο με το οποίο θα έχουμε μια όμορφη σχέση και μια όμορφη ζωή.

Κούλα Παπαδοπούλου
Εκπαιδεύτρια – Απόφοιτος
Kynagon Dog Trainers Academy